ga naar de inhoud
Open Publiceren

XML

XML (Extensible Markup Language) is een formaat voor gestructureerde gegevens voor, vooral, verwerking door machines. Een XML-document is een gewoon tekstdocument. Daardoor kunnen mensen (en niet alleen machines) het lezen.

Wanneer gebruik je XML?

XML is bedoeld voor softwareontwikkelaars en data-specialisten die:

  • Applicaties bouwen die overheidsdata gebruiken
  • Geautomatiseerde koppelingen maken met overheidssystemen
  • Gestructureerde gegevens ook leesbaar en begrijpelijk voor de mens willen vastleggen
  • Data ophalen via API's voor analyse of visualisatie

Als je informatie publiceert voor "gewone" lezers, is XML niet het juiste formaat. Kies dan voor een webpagina (HTML) of een downloadbaar bestand (PDF, CSV).

Voorbeeld: stemuitslag gemeenteraad

Zo ziet XML eruit — in dit geval de uitslag van een raadsstemming:

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<stemming>
	<id>2024-GR-0142</id>
	<datum>2024-11-14</datum>
	<onderwerp>Motie duurzame mobiliteit binnenstad</onderwerp>
	<type>motie</type>
	<uitslag>
		<aangenomen>true</aangenomen>
		<stemmen_voor>23</stemmen_voor>
		<stemmen_tegen>12</stemmen_tegen>
		<onthoudingen>2</onthoudingen>
	</uitslag>
	<fracties>
		<fractie>
			<naam>GroenLinks</naam>
			<stemmen>8</stemmen>
			<standpunt>voor</standpunt>
		</fractie>
		<fractie>
			<naam>VVD</naam>
			<stemmen>6</stemmen>
			<standpunt>tegen</standpunt>
		</fractie>
	</fracties>
	<bijlagen>
		<bijlage>
			<type>motie</type>
			<titel>Motie duurzame mobiliteit binnenstad</titel>
			<bestandsformaat>application/pdf</bestandsformaat>
			<url>https://gemeente.nl/documenten/moties/2024-GR-0142.pdf</url>
			<grootte_kb>245</grootte_kb>
		</bijlage>
	</bijlagen>
</stemming>

Dit voorbeeld toont hoe XML gegevens hiërarchisch structureert en meteen goed leesbaar is voor de mens: een stemming bevat een uitslag, die weer stemmen bevat, en bijlagen met hun eigen metadata.

Wanneer publiceer je in XML?

XML is relevant wanneer je organisatie gegevens uitwisselt tussen systemen of een API aanbiedt, bijvoorbeeld voor:

  • Open raadsinformatie (zoals bovenstaand voorbeeld)
  • Vergunningenregisters
  • Bekendmakingen en besluiten
  • Datasets op data.overheid.nl

Voordelen

  • Machineleesbaar: geschikt voor verwerking door machines
  • Begrijpelijk voor mensen: een XML is goed te interpreteren voor de mens door de hiërarchische opbouw van een XML en door het gebruik van tags
  • Handmatig aanpasbaar: omdat een XML een gewoon tekstdocument is, kun je een XML-document eenvoudig bewerken via een editor
  • Breder toepasbaar: XML is breder toepasbaar zoals voor het opslaan van gegevens. Zo is XML het onderliggende formaat van de documentstandaard ODF.

Technische tips

  • Gebruik UTF-8 als tekencodering (voor correcte weergave van speciale tekens)
  • Structureer de gegevens als tekst via elementen in tags die beginnen met '<' en per se eindigen met '/>', bv. <titel>Jip en Janneke</titel>.
  • Zorg voor de juiste manier van 'nesten' van je tags: dus wel <a><b></b></a> maar niet <a><b></a></b>.
  • Gebruik aanvullende standaarden voor je XML-document bij applicaties die vragen om striktere afspraken over de gegevens dan die in een XML-document mogen voorkomen.

Wanneer kiezen voor XML en wanneer voor JSON?

Je komt JSON vrijwel uitsluitend tegen in API's (Application Programming Interfaces), de technische koppelingen waarmee software met elkaar communiceert en gegevens uitwisselt. XML is een ouder formaat dat breder wordt ingezet: naast API's wordt het veel gebruikt in documentstandaarden (zoals EPUB en HTML) en in gestructureerde berichtenuitwisseling tussen overheidssystemen.

Juridische context

De Wet hergebruik overheidsinformatie (Who) verplicht overheidsorganen om data in een open en machineleesbaar formaat beschikbaar te stellen wanneer daar om wordt gevraagd. XML voldoet aan deze eis. XML is een aanbevolen standaard van het Forum Standaardisatie.

Meer informatie